Had de Wet DBA enig nut?

Had de Wet DBA enig nut?

Wet DBA terug naar tekentafel

Dat er in Tweede Kamercommissies geen grote beslissingen meer genomen worden of politieke vergezichten verwacht kunnen worden, is niet meer dan logisch nu de formatiegesprekken nog steeds in volle gang zijn. Maar dat weerhield de Kamerleden er afgelopen donderdag niet van om in de Kamercommissie Financiën demissionaire bewindslieden Asscher (SWZ) en Wiebes (Financiën) enkele kritische vragen over de Wet DBA en het arbeidsrechtelijke statuut van zelfstandigen voor te leggen. Heeft de Wet DBA überhaupt wel geholpen om schijnzelfstandigheid te bestrijden? Zijn er al boetes aan de ‘evidente kwaadwillenden’ uitgedeeld? Wat met de fiscale voordelen voor zelfstandigen? En hoe moet het nu verder? Wiebes speelt de ‘hete aardappel’ in ieder geval (graag) door aan het volgende kabinet.

Nog geen boetes uitgedeeld

Door alle ellende en onzekerheid die de Wet DBA veroorzaakte, is de handhaving van de wet al zeker tot 1 juli 2018 uitgesteld. Op die manier zouden zzp’ers en hun opdrachtgevers niet meer in de onzekerheid verkeren rond mogelijke boetes en naheffingen en ‘gewoon’ kunnen verder werken. Kwaadwillenden zouden echter niet ontzien worden. Eric Wiebes moest echter toegeven dat er vooralsnog geen boetes zijn uitgedeeld aan deze evidente kwaadwillende opdrachtgevers die schijnzelfstandigheid bewust in de hand werken. Er worden veertien bedrijven nauwlettend onderzocht; de meeste onder hen waren al bekend vóórdat de Wet DBA in werking trad. Twee van deze bedrijven zijn “inmiddels afgevoerd” omdat ze “hun leven hebben gebeterd”, aldus Wiebes. Volgens hem toont dit het “zuiverende effect” van de wet aan. Maar bij de andere overtreders gaat het vaak om complexe zaken, die zich niet zo snel laten oplossen dat er nu al boetes geheven konden worden.

Als er niet beboet wordt, dan hebben we toch een wet die niet werkt”, vroeg CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zich af en hij concludeerde vervolgens snerend “dat het enige resultaat is dat enkele kwaadwillende bedrijven zich wellicht wat hebben verbeterd”. Ook D66-Kamerlid Van Weyenberg ziet geen winst door de wet: “Ik vrees inderdaad dat we moeten concluderen dat de wet het doel niet heeft bereikt”.

Effecten wet DBA ernstig onderschat

Wiebes argumenteerde dat “het niet de bedoeling is om schijnzelfstandigheid te beboeten, maar om het te voorkomen door duidelijkheid vooraf te geven”. Die duidelijkheid moet voortkomen uit de modelovereenkomsten; waarvan er inmiddels 7.000 op de website van de Belastingdienst gepubliceerd staan. Bovendien, zo laat Wiebes weten, was in de Kamer afgesproken om in het eerste jaar van de Wet DBA geen boetes uit te delen (uitgezonderd in extreme gevallen) zodat eerst de effecten ervan konden bezien worden.

Sommige van deze effecten, had Wiebes naar eigen zeggen “ernstig onderschat”. Zo heeft de “herontdekking van het arbeidsrecht hem pijn gedaan”. De Wet DBA heeft het zicht op begrippen als ‘gezagsverhouding’ en ‘vervanging’ wel weer helderder gemaakt, maar dat is niet iedereen bevallen. Ook wil hij de grote dramatische verhalen wel enigszins nuanceren door te zeggen dat BTW-cijfers aantonen dat de totale omzet van zzp’ers sinds de invoering van de wet is gestegen. “Verreweg de meesten zijn dus nog gewoon aan het werk. Ze hoeven zich hier ook niets vaan aan te trekken, want ze zijn evident zelfstandige”.

Te moeten constateren dat de doelen van de wet niet gehaald lijken te zijn, benoemt Omtzigt als “zuur en wrang”: “Hij heeft niet geleid tot lagere lasten voor zzp’ers. Hij heeft ook niet geleid tot duidelijkheid of tot aanpak van schijnzelfstandigheid”. Maar hoe moet het nu verder? Volgens Wiebes is dat aan het nieuwe kabinet. “Er zijn nieuwe stappen nodig en die liggen op de formatietafel”. Of hij weet of hij de hete aardappel nu doorspeelt? “Het wordt wel een lastige ja. Makkelijke oplossingen zijn er niet in dit dossier”, sprak Wiebes.