Much ado about… DBA

Much ado about… DBA

uitstel handhaving wet dba verlengd

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (DBA) blijft de gemoederen flink beroeren. Op een ondernemersbijeenkomst in Den Haag op 9 september zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra dat “ondernemers die de nieuwe zzp-wet overtreden, geen boete mogen krijgen zolang de onzekerheid over de toepassing voortduurt. En als het niet op korte termijn is opgelost, moeten we die vermaledijde DBA maar schrappen en iets anders verzinnen of teruggaan naar de VAR”.

Opdrachtgevers haken af

We schreven al eerder dat de Wet DBA er voor veel zzp’ers toe geleid heeft dat opdrachtgevers minder happig zijn hen in te schakelen. Dit komt omdat een opdrachtgever nu ook zelf een naheffing kan krijgen als blijkt dat de zzp’er die ingehuurd was over lange(re) termijn geen andere opdrachtgevers had en er dus feitelijk sprake is van een dienstverband. In dat geval moeten opdrachtgevers met terugwerkende kracht loonheffingen (en naheffingen) betalen. Ook de zzp’er zelf moet zich fiscaal in orde stellen door de achterstallige loonbelasting te betalen.

Als er voor de Belastingdienst twijfel kan bestaan of er sprake is van een ‘verkapt’ dienstverband (en dus ‘schijnzelfstandigheid’), dan kunnen zzp’er en opdrachtgever met elkaar een modelovereenkomst sluiten, waarin de exacte aard van de opdracht wordt gespecificeerd en waarin ze aangeven dat er geen sprake is van een dienstverband.

Modelovereenkomsten niet probleemloos

Ook over deze modelovereenkomsten heerst echter heel wat onzekerheid. De Belastingdienst publiceerde 10 algemene modelovereenkomsten op de site en er zijn al zo’n 50 sectorale modelovereenkomsten, die gebruikt kunnen worden. Toch blijkt het in de praktijk nog niet zo eenvoudig om deze algemene overeenkomsten toepasbaar te maken op jouw specifieke situatie en deze vervolgens door de Belastingdienst goedgekeurd te krijgen. “Slechts 370 van de 2.117 ingediende modelovereenkomsten die de Belastingdienst tot 1 augustus heeft behandeld, zijn goedgekeurd”, bleek eerder. Een slaagkans van slechts 20 procent! Bovendien blijkt de fiscus er behoorlijk lang over te doen om modelovereenkomsten te behandelen. In plaats van de toegezegde 6 weken, duurt het gemiddeld 11 weken voordat een modelovereenkomst is beoordeeld. Ook dat draagt bij tot onrust en onzekerheid.

Onzeker ondernemersklimaat treft veel zzp’ers

Aan veel zzp’ers gaat deze hele heisa rond modelovereenkomsten enz. voorbij. Want van zodra je kan aantonen dat je voor meerdere klanten / opdrachtgevers werkt, dan ben je duidelijk zzp’er en niet in loondienst. Maar toch krijgen óók zij nu met de gevolgen van een onzeker ondernemersklimaat te maken en wordt het moeilijker om opdrachten binnen te halen.

De Hogeschool van Utrecht kreeg vorig jaar een naheffing van een half miljoen euro omdat er onjuist was omgegaan met de inzet van freelance-docenten. Dit jaar hebben ze dan ook rigoureuze stappen genomen. De Hogeschool heeft voor komend schooljaar het contract van maar liefst 400 zzp-docenten (= een derde van alle zzp’ers die bij hen werkzaam waren) niet meer verlengd. 128 zzp’ers kregen een vast (al dan niet tijdelijk) dienstcontract aangeboden en 108 zzp’ers blijven aangesteld via een fiscaal goedgekeurde modelovereenkomst. De contracten van 302 zzp’ers zijn nog in onderhandeling. De Hogeschool reageert in Nieuwsuur: “Inhuur van zzp’ers is met de nieuwe wetgeving alleen nog mogelijk via 2 fiscaal goedgekeurde modelovereenkomsten. Als gevolg daarvan hebben we de samenwerking met een groot aantal zzp’ers moeten beëindigen”.

De situatie bij de Utrechtse Hogeschool staat niet alleen. Veel opdrachtgevers geven te kennen dat ze (voorlopig) niet meer met zzp’ers willen werken en laten lopende contracten aflopen. Dat bleek ook uit de uitzending van Nieuwsuur van 10 september j.l.. Recruiter Maarten Wienbelt vertelt hierin: “We krijgen nu een grote stoelendans die zijn weerga niet kent. Want ze gaan er echt allemaal uit. Je ziet het al in de zorg en in de bouw, maar ook pensioenfondsen, verzekeraars en banken gaan die zzp’ers allemaal vervangen”. Het gevolg: veel zzp’ers voelen zich in een payrolling-constructie gedwongen om nog kans te maken op een klus. Ruim 3.000 zzp’ers hebben zich vorige maand uitgeschreven als zelfstandig ondernemer. Payrollbedrijven varen er wel bij. Payrollbedrijf Tentoo vertelt aan Nieuwsuur dat dit jaar al 40 procent meer zzp’ers via het payrollbedrijf werken.

Politiek steekspel

Met de verkiezingen van maart 2017 in het vizier, vormt de onrust rond de DBA al een belangrijk thema van de politieke partijen. VVD-er Zijlstra wil dat collega VVD-er Eric Wiebes van Financiën een “moratorium op sancties voor onbepaalde tijd” regelt. Vooralsnog heeft de Belastingdienst afgesproken zich tot mei 2017 coulant te tonen bij ‘foute’ modelovereenkomsten en zich vooral bezig te houden met het geven van uitleg en begeleiding in plaats van met handhaving. Maar niet langer dan dat. Dat is voor Zijlstra, gezien de grote chaos rond de DBA, onvoldoende.

Wiebes zelf wijst een groot deel van de chaos toe aan ‘spookverhalen’. “Laten we ophouden met ingewikkeld doen en gewoon aan het werk gaan”, verklaarde hij aan VNO-NCW. Hoe ziet hij dat dan? “Maak gewoon gebruik van wat er is”. Hij heeft het dan over de algemene modelovereenkomsten die de Belastingdienst al heeft goedgekeurd. “Laten we wel wezen: als iedere ondernemer zijn eigen modelovereenkomst gaat maken en de Belastingdienst die allemaal moet gaan beoordelen, hebben we een veel te grote klus. En de economie groeit nu, dus ga vooral lekker aan het werk”. Volgens Wiebes hoef je je niet ongerust te maken dat als uiteindelijk blijkt dat het toch niet klopt, je meteen op het hakblok bij de Belastingdienst belandt. “Ik heb de dienst wel gevraagd om niet in de nee-modus te gaan zitten en uit te leggen wat er wel kan. […] Als je te goeder trouw bent en je zit in het grijze gebied, zal de Belastingdienst eerst zeggen: let hier eens op”.

Het is maar de vraag of het ondernemersklimaat nu al niet zó gehavend is, dat zzp’ers en opdrachtgevers een dergelijk groot vertrouwen in de coulance van de Belastingdienst niet meer kunnen opbrengen.