Ondanks betere financiële situatie, toch veel zzp’ers onverzekerd

Ondanks betere financiële situatie, toch veel zzp’ers onverzekerd

Ondanks betere financiële situatie, veel zzp'ers onverzekerd

Zzp’ers zijn vaker positief over hun financiële situatie dan twee jaar geleden. Bijna de helft (47,1 procent) van de zzp’ers beoordeelt de financiële situatie als goed tot zeer goed; in 2015 was dat nog 42,6 procent. Toch vinden veel zzp’ers een pensioenvoorziening en arbeidsongeschikheidsverzekering nog steeds te duur.

De werk- en financiële situatie van zzp’ers in 2017

TNO en CBS publiceerden vandaag de resultaten van de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA 2017), waaraan ruim 6.000 zzp’ers deelnamen. De ZEA wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van SZW en peilt naar de werksituatie van zelfstandige ondernemers in Nederland.

Uit het onderzoek blijkt dat meer zzp’ers positief zijn over de financiële situatie van hun onderneming. Iets minder dan een kwart van de zzp’ers (24 procent) omschrijft de financiële situatie van zijn / haar bedrijf als matig tot slecht. Een lichte daling in vergelijking met 2015; toen was nog 27 procent van de zzp’ers die mening toegedaan. Zzp’ers geven aan ook iets vaker tevreden te zijn met hun inkomen en werkzekerheid; in de zin dat ze het vertrouwen hebben over voldoende opdrachten te beschikken. In dit onderzoek is het effect van de Wet DBA dus minder opvallend aanwezig. Uit de bevraging blijkt verder dat ruim 8 procent van de zzp’ers financieel bijna volledig (90 tot 100 procent van de omzet) afhankelijk is van één klant; nog eens 12 procent is in belangrijke mate (60 tot 90 procent van de omzet) financieel afhankelijk van één klant. Iets meer dan 20 procent heeft drie klanten of minder.

Nieuwe klanten en opdrachten vinden de meeste zzp’ers via hun directe netwerk (72,8 procent) en mond-aan-mond-reclame (69,4 procent). Ook collega zelfstandigen (37,7 procent) of netwerkbijeenkomsten (8,9 procent) kunnen nieuwe opdrachten opleveren. De populariteit van digitale klantenwerving is nog beperkt, al gebruiken toch al bijna twee op de vijf zzp’ers (39,2 procent) hun eigen website om klanten te werven. Social media (24,6 procent) en digitale platforms (5,2 procent) worden door zzp’ers als minder belangrijke kanalen gezien om nieuwe klanten te werven, net als advertenties (13,1 procent) en intermediairs (5,9 procent).

Amper één op de vijf zzp’ers heeft arbeidsongeschiktheidsverzekering

Maar liefst 80 procent van de bevraagde zzp’ers geeft aan niet verzekerd te zijn tegen arbeidsongeschiktheid. Ruim zeven op de tien zzp’ers (72,3 procent) geven aan dat ze een AOV te duur vinden. De beslissing om al dan niet een AOV af te sluiten heeft zeker te maken met hun financiële situatie. Maar ook al vinden ze dat de financiële situatie van hun bedrijf goed tot zeer goed is, dan vindt ruim 60 procent een AOV nog steeds te duur. Andere redenen om geen arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten zijn omdat ze het financiële risico zelf kunnen dragen (23,8 procent), ze kunnen terugvallen op het inkomen van hun partner (21 procent), ze verzekeraars niet vertrouwen (14,4 procent), ze nooit gezondheidsklachten hebben (9,7 procent) of de AOV te ingewikkeld vinden (4,4 procent).

Dat 80 procent van de zzp’ers geen arbeidsongeschiktheidsverzekering heeft, wil nog niet zeggen dat 80 procent een probleem heeft, voegt Stichting ZZP Nederland er als kanttekening aan toe. In het onderzoek worden niet alleen de zzp’ers belicht die daadwerkelijk afhankelijk zijn van hun inkomen uit hun zzp-activiteiten. Daarnaast is het voor veel zzp’ers gewoonweg niet lonend of noodzakelijk om een AOV af te sluiten. Tot slot kunnen zzp’ers de risico’s van arbeidsongeschiktheid niet alleen middels een verzekering afdekken, maar ook door zelf te sparen of in een broodfonds in te stappen.

Kwart zzp’ers heeft geen pensioenvoorziening

Hoewel meer zzp’ers zelf aangeven dat hun financiële situatie verbeterd is, blijkt uit de ZEA 2017 dat een kwart geen pensioenvoorziening heeft getroffen. Van de vrouwelijke ondernemers heeft zelfs één op de drie niets geregeld. Wanneer zzp’ers gevraagd wordt waarom ze geen voorziening treffen voor hun pensioen, staat het feit dat ze het niet kunnen betalen met stip op één. Iets meer dan de helft van de zzp’ers (52,9 procent) geeft dit aan. Andere redenen zijn dat ze er nog niet aan toe zijn gekomen (27,2 procent), dat hun partner over een goed pensioen beschikt (10 procent) of dat ze vinden dat het pensioen nog ver weg ligt (20 procent). Uit de cijfers blijkt dat naarmate de pensioenleeftijd dichterbij komt, steeds meer zzp’ers hun voorzorgen hebben genomen. Toch blijkt 20 procent van de 55-plussers (nog) geen pensioen opgebouwd te hebben. Het is overigens een misverstand om te denken dat je veel tijd hebt om aan jouw pensioen te werken. Hoe langer je wacht, hoe minder kans je namelijk hebt om een fatsoenlijk pensioen op te bouwen.

Sparen en beleggen zijn de meest populaire methoden (37 procent) om pensioen op te bouwen. Eén op de drie kiest ervoor om in de eigen woning te investeren en 27 procent is aangesloten bij een pensioenfonds.

Discussie verplicht zzp-pensioen wakkert weer aan

Vorige week opperde demissionair staatssecretaris Jetta Klijnsma nog in haar afscheidsinterview op het FD om “gewoon een verplichte pensioenvoorziening voor zzp’ers te maken”. Want al realiseert ze zich dat er ook zzp’ers zijn die over voldoende vermogen beschikken en geen behoefte hebben aan een verplicht pensioen, ze wil graag een volwaardige pensioenvoorziening voor alle werkenden (zzp’ers incluis). Een pensioenstelsel dat ingericht is op de flexibele arbeidsmarkt van de 21ste eeuw. Haar voorstel is een verplicht pensioen voor zzp’ers met een opt-out mogelijkheid voor de zzp’ers die kunnen aantonen zelf al genoeg te sparen voor hun oude dag. Zzp’ers die tegen wil en dank zzp’er zijn geworden, kunnen het zich niet permitteren om een pensioen op te bouwen en zullen op de gemeenschap moeten leunen, aldus Klijnsma. Dat wil ze te allen tijde voorkomen.

Hoe groot is het probleem nu echt? In zijn column op Quote, haalt ZZP-expert Pierre Spaninks het recente onderzoek van de Universiteit Leiden aan, waaruit blijkt dat 43 procent van alle zzp’ers niet aan een voldoende pensioen zou komen. Van alle werknemers is dat ‘maar’ 31 procent. “Dat klinkt heftig, maar kijk eens voor hoeveel echte mensen die verhoudingsgetallen staan. Van die beklagenswaardige zzp’ers zijn er blijkbaar nog geen half miljoen. Aan werknemerszijde staan daar ruim twee en een half miljoen lotgenoten tegenover. Los dat eerst maar eens op voordat je zzp’ers komt lastigvallen”, raadt hij Klijnsma aan.

Zelfstandigen in de bouw

Zzp’ers die in de bouwsector actief zijn, zijn het meest positief over de financiële situatie van hun bedrijf, hun inkomen en werkzekerheid. Slechts 3 procent van de bouwondernemers geeft aan voor 90 tot 100 procent van de omzet volledig afhankelijk te zijn van één klant. Zelfstandigen in de bouw en zakelijke dienstverlening helpen elkaar gemiddeld vaker aan werk.

Vooral zzp’ers in de bouw- en recreatiesector geven aan een AOV te duur te vinden. Dit staat in schril contrast met het verhoogde risico voor bouwondernemers op arbeidsongeschiktheid. Een kwart van de bouwzelfstandigen sluit geen AOV af vanwege onvoldoende vertrouwen in verzekeraars.